Πρακτική Δραστηριότητα 1: Ο Γιατρός του Goya και η Τέχνη της Φροντίδας

  • Εξάσκηση ενσυναίσθησης βάζοντας τον εαυτό μας στη θέση του άλλου ατόμου
  • Ταυτοποίηση των ατόμων που παρουσιάζουν ενσυναίσθηση και εκείνων που δεν έχουν αυτή την ικανότητα
  • Ανάλυση μίας συγκεκριμένης κατάστασης πριν οποιαδήποτε ενέργεια
  • Υποστήριξη άλλων ατόμων
  • Σεβασμός και εκτίμηση για τα άλλα άτομα

Εικόνες 4 διάσημων πινάκων ζωγραφικής εκτυπωμένες με χρώμα σε φύλλα χαρτιού Α4:

  • Το πορτρέτο του Goya με τον Δρ. Arrieta (Goya, 1820)
  • Η Ανατομία του Δρ. Tulp (Rembrant, 1632)
  • Το πορτραίτο του Δρ. Gachet (Vincent Van Gogh, 1890)
  • Η Κλινική Gross (Thomas Eakins, 1875)

Οι συμμετέχοντες/ουσες θα παρατηρήσουν, θα αναλύσουν, και θα προσπαθήσουν να ταυτιστούν με τις σκηνές που παρουσιάζονται στις εικόνες, εξασκώντας ενσυναίσθηση. Στη συνέχεια, θα πρέπει να προβληματιστούν.

1. Παρουσιάστε στην τάξη τους 4 πίνακες ζωγραφικής που αποθανατίζουν τους γιατρούς που δημιουργήθηκαν από διάσημους ζωγράφους.

2. Ζητήστε από τους/τις συμμετέχοντες/ουσες να παρατηρήσουν προσεκτικά κάθε πίνακα ζωγραφικής, να περιγράψουν τους χαρακτήρες, και να προσπαθήσουν να κατανοήσουν τι ακριβώς συμβαίνει στις συγκεκριμένες σκηνές. Χρησιμοποιήστε τον ακόλουθο οδηγό για κάθε πίνακα ζωγραφικής:

Πορτραίτο του Goya με τον Δρ. Arrieta (Goya, 1820): Ο πίνακας παρουσιάζει τον Δρ. Arrieta να κρατάει τον Goya, ο οποίος είναι χλωμός και εξασθενημένος, και να του χορηγεί φάρμακα. Η στάση του σώματος και οι κινήσεις των χεριών του γιατρού φανερώνουν την αποφασιστικότητα του να βοηθήσει τον ασθενή του να γίνει καλά. Το πρόσωπο του γιατρού δείχνει καλοσύνη και φροντίδα. Στο υπόβαθρο, υπάρχουν ορισμένες σκοτεινές φιγούρες που ίσως αντιπροσωπεύουν τους εφιάλτες ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε μία κατάσταση παραληρήματος. Η συγκεκριμένη ελαιογραφία δημιουργήθηκε το 1820 όταν ο ζωγράφος ήταν 74 ετών, και 8 χρόνια πριν τον θάνατο του. Ο καλλιτέχνης είχε ήδη αποκτήσει μεγάλη φήμη ως ζωγράφος των βασιλικών αυλών της Ισπανίας. Ο Goya ταλαιπωρήθηκε για χρόνια από ιατρικά προβλήματα που τον άφησαν κουφό και εν μέρει τυφλό.

 

Η Ανατομία του Δρ. Tulp (Rembrant, 1632): Ο πίνακας παρουσιάζει έναν καθηγητή που είναι εντυπωσιακά ντυμένος να διδάσκει ανατομία σε μία ομάδα μαθητών. Τα ρούχα του καθηγητή καταδεικνύουν το αξίωμα και τον πλούτο του καθώς κάνει την επίδειξη. Το πορτρέτο δεν αντικατοπτρίζει την απαραίτητη φροντίδα για τα άτομα που αντιμετωπίζουν μία ασθένεια.

 

 

 

Το πορτραίτο του Δρ. Gachet (Vincent Van Gogh, 1890): Ο πίνακας παρουσιάζει έναν άντρα σε μία κατάσταση πλήξης ή μελαγχολίας, και που ακουμπάει το κεφάλι του στο χέρι του. Μπροστά του έχει δύο βιβλία και ένα φυτό δακτυλίτιδα. Δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ό,τι αυτό το άτομο είναι γιατρός. Το μόνο σχετικό στοιχείο είναι η δακτυλίτιδα η οποία είναι ένα φαρμακευτικό φυτό. Άλλο ένα στοιχείο είναι τα γράμματα του Van Gogh. Δεν φαίνεται να υπάρχει ιδιαίτερη ευαισθησία ή συμπόνια. Ωστόσο, γνωρίζοντας ό,τι είναι ο γιατρός του Van Gogh, μπορούμε να φανταστούμε ό,τι ίσως συλλογίζεται τον καλλιτέχνη που τον ζωγραφίζει, ό,τι ίσως παρατηρεί με οίκτο την βασανισμένη ψυχή που συνεχίζει να ζωγραφίζει ακόμα και αν δεν έχει χρήματα.

 

 

Η Κλινική Gross (Thomas Eakins, 1875): Ο πίνακας παρουσιάζει έναν γιατρό με ματωμένα χέρια να κρατάει ένα νυστέρι και να κοιτάζει αλλού από τον λιπόθυμο ασθενή στο χειρουργικό τραπέζι του οποίου κόβεται το πόδι. Στα αριστερά, πίσω από τον Δρ. Gross, κάθεται μία θλιμμένη γυναίκα, ενδεχομένως η μητέρα του ασθενούς. Ο γιατρός, όμως, δεν επηρεάζεται και δεν δείχνει ενσυναίσθηση. Ο Δρ. Gross μπορεί να ήταν ένας ικανός χειρουργός και δάσκαλος, αλλά η συμπόνια μάλλον δεν ήταν ένα από τα δυνατά του σημεία, τουλάχιστον αυτό φαίνεται σε αυτό το πορτρέτο.

 

Περισσότερες Παρατηρήσεις:

Το πορτραίτο του Goya με τον Δρ. Arrieta (Francisco de Goya, 1820) θεωρείται ένα από τα καλύτερα πορτραίτα ενός γιατρού στην ιστορία της δυτικής τέχνης. Ο γιατρός του Goya δείχνει μία βαθιά συμπόνια και μία έντονη θέληση να βελτιώσει την υγεία του ασθενή τους.

Όταν συγκρίνουμε την εικόνα του Goya με αυτούς τους πίνακες, εκτιμούμε τις ιδιότητες που εμφανίζονται στον Δρ. Arrieta μέσα από το επιδέξιο χέρι του καλλιτέχνη. Τα στοιχεία της συμπόνιας και της φροντίδας είναι δύσκολο να μετρηθούν στις εξετάσεις των επιτροπών και μπορεί να μην έχουν μεγάλη σημασία στο σημερινό περιβάλλον της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης με γνώμονα τα δεδομένα. Ωστόσο, αυτές οι ιδιότητες είναι τόσο σημαντικές για τη δημιουργία μίας σχέσης με έναν άρρωστο ασθενή.

Η διαδικασία δημιουργίας μίας σχέσης γιατρού-ασθενούς είναι μία οικεία, απαιτητική εμπειρία που δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Οι γιατροί έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν τις ζωές των ανθρώπων. Στην περίπτωση του Δρ. Arrieta, ο γιατρός βοήθησε τον Goya να ζήσει άλλα 8 χρόνια και να εκφράσει περαιτέρω την ιδιοφυΐα του στην τέχνη, η οποία ήταν ένα δώρο για τον κόσμο. Ίσως αυτός ο πίνακας πρέπει να διανεμηθεί σε κάθε φοιτητή/φοιτήτρια ιατρικής ως το ιδανικό που πρέπει να επιτευχθεί μέσω της εκπαίδευσης ως γιατρός.

3. Ζητήστε από τους/τις συμμετέχοντες/ουσες να επιλέξουν έναν από τους χαρακτήρες από όποιον πίνακα επιθυμούν για να ΣΚΕΦΤΟΥΝ και να ΝΙΩΣΟΥΝ σαν να ήταν αυτοί/ές ο χαρακτήρας της σκηνής. Μπορεί να επιλέξουν τον ρόλο του γιατρού, του ασθενή, της μητέρας του ασθενή, του μαθητή ιατρικής, κ.λπ.

4. Ζητήστε τους να σκεφτούν πώς θα ένοιωθαν εάν ήταν στη θέση εκείνου του χαρακτήρα, πώς θα συμπεριφέρονταν. Αφού σκεφτούν και αισθανθούν ως ο επιλεγμένος χαρακτήρας, ρωτήστε εάν υπάρχει κάποια αλλαγή στον τρόπο που θα επέλεγαν να ζωγραφιστούν;

  • Ποιοι χαρακτήρες δείχνουν συμπόνια και ευαισθησία, και ποιοι όχι; Τι πιστεύετε για τις αντιδράσεις τους;
  • Πιστεύετε ό,τι οι γιατροί στην εποχή μας δείχνουν συμπόνια και ευαισθησία;
  • Τι μπορείτε να κάνετε στο δικό σας περιβάλλον για να είσαστε πιο υποστηρικτικοί/ές;

Αναμείξτε τις ηλικιακές ομάδες και αναλύστε τη διαφορά στις απαντήσεις 3 και 4 της διαδικασίας. Υπάρχει κάποια διαφορά μεταξύ των εκτιμήσεών τους;